Voorwoord door Vlaamse minister van Mobiliteit en Openbare Werken Hilde Crevits

Beste ,

Op zaterdag 25 juni 2011 stellen de vier Vlaamse zeehavens hun activiteiten voor aan het grote publiek. De havens van Oostende, Zeebrugge, Gent en Antwerpen laten tijdens de Vlaamse Havendag bezoekers proeven van werken, leven en beleven in en rond de havens.
Het belang van de Vlaamse zeehavens voor logistiek Vlaanderen is zeer groot.

Vlaanderen wil tegen 2020 de beste Europese regio zijn op het vlak van slimme en duurzame logistiek. Die ambitie is een kerndoelstelling van Vlaanderen in Actie, het plan van de Vlaamse Regering om van Vlaanderen een absolute topregio binnen Europa te maken.

Om de logistiek in Vlaanderen in goede banen te leiden, heeft de Vlaamse overheid het strategische project Flanders Logistics ontwikkeld.

De Vlaamse zeehavens spelen een belangrijke rol in Flanders Logistics als economische poorten van Vlaanderen. De zeehavens en de bedrijven daar zijn als bron van inkomsten en werkgelegenheid van cruciaal belang voor Vlaanderen.

De tewerkstelling in de havens is zeer groot. Er werken meer dan een kwart miljoen mensen. Dit betekent dat één op de negen jobs in Vlaanderen rechtstreeks of onrechtstreeks iets met de havens te maken heeft. Havens creëren ook enorm veel toegevoegde waard. De voorbije periode was dat meer dan 27 miljard euro per jaar.

Na het succes van de eerste Vlaamse Havendag in 2008 heb ik besloten om de mensen opnieuw kennis te laten maken met de onbekende wereld die de haven soms nog is. We willen het grote publiek vertrouwd maken met de havenactiviteiten en de mensen die zich daarvoor inzetten. Bovendien is het mijn bedoeling om tijdens jobbeurzen geschikte kandidaten te vinden voor de vele vacatures die in de havenregio's moeilijk ingevuld raken.

Het thema van deze Vlaamse Havendag is : "Is dit jouw beeld van de haven? Verruim je kijk tijdens de Vlaamse Havendag". Omdat clichés dienen doorbroken te worden. Omdat werken in en rond de havens anders is dan wat u er zich misschien eerst bij voorstelde. Omdat havens veel inspanningen doen om leven en beleven te verbeteren. Omdat ook gezinnen en jonge kinderen in harmonie met de havens kunnen leven.

Het programma ziet er veelbelovend uit. U vindt er vast en zeker activiteiten die u wilt bezoeken.
Met de programmakrant in de hand, of via de website kunt u uw favoriete route uitstippelen.

Ik wens u en uw familie een boeiende, mooie en leerrijke Vlaamse Havendag!


Hilde Crevits
Vlaamse minister van Mobiliteit en Openbare Werken

De Vlaamse overheid is heel actief voor de Vlaamse havens.
Hieronder vindt u een overzicht van de betrokken diensten.

Het Vlaams Ministerie van Mobiliteit en Openbare Werken

Het Vlaams Ministerie van Mobiliteit en Openbare Werken is belast met de voorbereiding en de uitvoering van het beleid inzake verkeer, mobiliteit, infrastructuur en openbare werken in Vlaanderen. Het bestaat uit drie delen:

• het Agentschap Wegen en Verkeer;
• het Agentschap voor Maritieme Dienstverlening en Kust;
• het Departement Mobiliteit en Openbare Werken.

Het Agentschap Wegen en Verkeer (AWV)?Vlaanderen telt ongeveer 5400 km gewestwegen en 1500 km autosnelwegen. De 1700 werknemers van het Agentschap Wegen en Verkeer zijn verantwoordelijk voor de aanleg, het onderhoud en het optimaliseren van die gewest- en autosnelwegen. Daarnaast organiseert het agentschap het verkeer en het wegennet en geeft het mee vorm aan het beleid. Einddoel is een veilige, vlotte en duurzame mobiliteit voor alle weggebruikers in Vlaanderen. Het agentschap maakt deel uit van het beleidsdomein Mobiliteit en Openbare Werken van de Vlaamse overheid.

Het Agentschap voor Maritieme Dienstverlening en Kust (MDK)

De missie van het agentschap bestaat erin om te zorgen voor een veilige en vlotte afwikkeling van het scheepvaartverkeer van en naar de Vlaamse havens. MDK speelt een sleutelrol in de kustwacht en is bovendien de motor van het Gemeen-schappelijk Nautisch Beheer (GNB) van de Scheldemonden. Het agentschap is verantwoordelijk voor de beveiliging van de Vlaamse kust tegen overstromingen en ijvert voor een geïntegreerd en duurzaam beheer van de kustzone. Daarenboven verzorgt het de hydrografische en hydro-meteorologische dienstverlening.

De taken die voortvloeien uit die missie, zijn functioneel gegroepeerd:

• DAB Loodswezen heeft als kerntaak het veilig en vlot loodsen en beloodsen van de scheepvaart tegen een maatschappelijk aanvaardbare prijs.
• Scheepvaartbegeleiding begeleidt samen met Nederlandse collega's vanaf de wal alle scheepvaart. Het Maritiem Reddings- en Coördinatiecentrum (MRCC) is het eerste meldpunt voor ongevallen op zee.
• DAB Vloot is dé reder van de Vlaamse overheid, beheert varende eenheden, verzorgt veerdiensten op de Schelde en het kanaal Gent-Terneuzen en staat in voor de bebakening van de vaarwegen.
• Kust heeft de zeewering als kerntaak, beveiligt de Vlaamse kust tegen het geweld van de zee en werkt aan geïntegreerd kustzonebeheer, beheert de vier kustjachthavens en ondersteunt de scheepvaart vanuit haar hydrografie.

Het Departement Mobiliteit en Openbare Werken (MOW)

Het Departement Mobiliteit en Openbare Werken ondersteunt de Vlaamse Regering bij de beleidsvorming en de beleidsvoering rond mobiliteit en verkeersveiligheid, en op het vlak van de investeringen in, en het beheer en de exploitatie van de transport- en haveninfrastructuur.

In opdracht van de minister tekent het departement het toekomstige beleid uit. Het formuleert inhoudelijke voorstellen en alternatieven die de beleidsvorming voeden. Het stuurt wetenschappelijk onderzoek aan en doet aan netwerking binnen en buiten het beleidsdomein Mobiliteit en Openbare Werken én internationaal. Het departement volgt de beleidsuitvoering en evalueert het gevoerde beleid. Het ondersteunt de minister bij de opmaak, de follow-up en de evaluatie van de beheersovereenkomsten van de agentschappen.

Het Departement Mobiliteit en Openbare Werken telt zestien afdelingen: een stafdienst, vier beleidsafdelingen, vijf technisch ondersteunende diensten in specifieke kennisdomeinen, drie uitvoerende afdelingen en drie managementondersteunende diensten, die ook werken voor de agentschappen. Het hoofdkantoor bevindt zich in Brussel, maar het departement heeft ook lokale vestigingen.

Afdeling Maritieme Toegang (aMT)

De afdeling Maritieme Toegang zorgt voor een kwaliteitsvolle en klantgerichte uitvoering van het investeringsbeleid van het Departement MOW met betrekking tot de maritieme toegangen, de haveninfrastructuur en het beheer van de domeingoederen van het Vlaamse Gewest binnen de havens.

Maritieme Toegang beheert de vaarwegen naar de Vlaamse havens Oostende, Zeebrugge, Gent en Antwerpen, en de kunstwerken en eigendommen die langs die maritieme toegangswegen liggen. Daarnaast zorgt de afdeling voor de aanleg en het onderhoud van de basisinfrastructuur in de zeehavens. Dat is de infrastructuur die niet bestemd is voor commerciële exploitatie, zoals zeesluizen, havendammen, staketsels, spoorwegbermen en groenschermen, met inbegrip van de ontsluitingswegen van en naar het havengebied.

Promotie Binnenvaart Vlaanderen (PBV) is een vzw die opgericht is door de Vlaamse Regering in 1992 met als opdracht het professionele en recreatieve gebruik van de waterwegen te stimuleren.

PBV biedt alle gebruikers en betrokken overheden een forum voor overleg en het innemen van gemeenschappelijk standpunten.

Haar belangrijkste doelstelling is een stijging van het aandeel van het watergebonden vervoer in het totale goederenvervoer. Die opdracht is zowel op economisch als op ecologisch en maatschappelijk vlak uiterst belangrijk.

Daarnaast heeft Promotie Binnenvaart sinds 1998 de opdracht gekregen om Short Sea Shipping (SSS) te promoten. De activiteiten van die opdracht worden gebundeld onder de naam Promotie Short Sea Shipping Vlaanderen. De transportmodus short sea shipping maakt gebruik van de Europese kustwateren (inclusief Middellandse Zee en Zwarte Zee) om goederen filevrij naar veertig kustlanden te brengen. Het promotiebureau is een niet-commerciële vzw die partijen uit de industrie en de maritieme of logistieke sector op een neutrale manier met elkaar in contact brengt, praktische informatie verstrekt, intensieve contacten heeft met alle marktspelers en initiatieven neemt om SSS als onderdeel van de logistieke keten te promoten.

Waterwegen en Zeekanaal (W&Z)

Vlaanderen beschikt over een van de dichtste en meest coherente waterwegennetten van Europa. Een belangrijke troef die Waterwegen en Zeekanaal NV (W&Z) als beheerder van de waterwegen in het westen en het centrum van Vlaanderen optimaal wil uitspelen. Onze visie is duidelijk: dynamisch beheer van onze waterwegen, inclusief de erlangs gelegen terreinen. W&Z stimuleert het gebruik van de waterwegen en gronden, met oog voor de belangen van alle actoren en extra aandacht voor duurzame groei, bescherming tegen overstromingen en integraal waterbeheer. W&Z realiseert die visie door heel wat activiteiten uit te voeren binnen zijn drie kerntaken.

1. Stimuleren van transport te water

   De binnenvaart en short sea shipping zijn een bron van welvaart. Bovendien bieden ze een remedie tegen de schadelijke gevolgen van de stijgende transportstromen op onze wegen. W&Z stelt daarom alles in het werk om het transport te water te stimuleren.

2. Waterbeheersing

   W&Z streeft ernaar de schade door overstromingen te beperken. Samen met onze partners in binnen- en buitenland werken we aan een economisch en maatschappelijk verantwoord veiligheidsniveau.

3. Leven op en langs de waterweg

   W&Z beseft dat onze waterwegen méér zijn dan nuttige infrastructuur voor milieuvriendelijk transport en de afvoer van hemelwater. Ze bepalen mee het gezicht, de aantrekkingskracht en de leefbaarheid van Vlaanderen. W&Z geeft daarom ook het leven op en langs de waterweg nieuwe impulsen.

Vlaanderen in Actie

Vlaanderen in Actie is het toekomstplan voor Vlaanderen. Na een intensief maatschappelijk debat werd op 20 januari 2009 in Hasselt het Pact 2020 ondertekend en werden doorbraken gelanceerd. Vlaanderen moet zich in 2020 bij de allerbeste regio's van Europa scharen. Het Pact 2020 bevat twintig doelstellingen om ervoor te zorgen dat Vlaanderen in 2020 tot die Europese top behoort.

Gaat het dan niet goed met Vlaanderen?
Zeker wel, in vergelijking met de meeste Europese buren is en blijft Vlaanderen een welvarende regio. De Vlaming werkt hard, het Vlaamse bbp en de Vlaamse arbeidsproductiviteit liggen hoog, we hebben een kwalitatief hoogstaand onderwijssysteem, een sterk uitgebouwde infrastructuur en een goed ontwikkelde verzorgingsstaat. Er kondigen zich echter verschillende grote uitdagingen aan: de nasleep van de economische crisis, het energievraagstuk, de vergrijzing van onze bevolking, de opkomst van nieuwe economische grootmachten, de milieu- en mobiliteitsproblemen. Vlaanderen kampt ook met enkele structurele moeilijkheden op de arbeidsmarkt en we slagen er nog niet voldoende in om iedereen gelijke kansen te bieden en armoede uit te bannen.

Met de integratie van Vlaanderen in Actie (ViA) in het regeerakkoord komt de Vlaamse Regering haar engagement na om ViA volop uit te voeren en tijdens deze legislatuur substantiële stappen te zetten om de doelstellingen van het Pact 2020 te bereiken. Maar ViA is geen plan van de Vlaamse Regering alleen. Met het Pact 2020 is een zeer breed maatschappelijk draagvlak gecreëerd om de doelstellingen voor een toekomstplan voor Vlaanderen waar te maken. Ongeveer honderd organisaties vanuit de SERV (vakbonden en werkgevers), de Verenigde Verenigingen (sociale organisaties, milieubewegingen, allochtonenorganisaties, 11.11.11 enzovoort) en de lokale besturen hebben het pact mee ondertekend

Zeven doorbraken

Die grote maatschappelijke uitdagingen maken de langetermijnstrategie voor Vlaanderen meer dan ooit noodzakelijk. Alle ondertekenaars van het pact, die de hele Vlaamse samenleving verenigen en vertegenwoordigen, zijn daar rotsvast van overtuigd. Om die uitdagingen aan te pakken en te werken aan de doelstellingen van het Pact 2020 zijn in het regeerakkoord zeven doorbraken naar voren geschoven. Dat zijn ingrijpende actieplannen die Vlaanderen in staat moeten stellen om op de verschillende maatschappelijke domeinen economisch, duurzaam en sociaal bij de top in Europa gerekend te worden. De zeven doorbraken zijn:

• de lerende Vlaming
• de open ondernemer
• innovatiecentrum Vlaanderen
• slimme draaischijf van Europa
• groen en dynamisch stedengewest
• warme samenleving
• slagkrachtige overheid.

Om de uitvoering van ViA op een transparante manier te kunnen volgen, werd een monitoring van het regeerakkoord en van ViA opgezet, getrokken door de Vlaamse administratie. Daarvoor zijn binnen de zeven doorbraken 88 strategische beleidsdoelen gedefinieerd, met daaraan gekoppeld 335 sleutelprojecten. Elk beleidsdomein en alle Vlaamse ministers zijn erbij betrokken. Met de selectie van die projecten werkt de Vlaamse Regering doelgericht en op een geïntegreerde manier aan de doelstellingen van het Pact 2020. Er wordt regelmatig gerapporteerd over de uitvoering van de projecten.

Slimme draaischijf van Europa

Een van de doorbraken is slimme draaischijf van Europa. De ambitie dat Vlaanderen in 2020 wil excelleren als slimme draaischijf voor duurzame logistiek en mobiliteit wordt concreet gemaakt in doelstelling 6 (Logistiek en Infrastructuur) en doelstelling 16 (Mobiliteit) van het Pact 2020. De klemtoon wordt daarbij gelegd op slimheid en duurzaamheid. Dat moet ons in staat stellen onze unieke positie als economische toegangspoort van Europa verder te valoriseren met meer toegevoegde waarde zonder in te boeten op het gebied van verkeersleefbaarheid en -veiligheid, levenskwaliteit (files, wachttijden en overlast) en leefmilieu (broeikasgassen, geluid, fijn stof). Die doorbraak is, net als de zes andere doorbraken, al volop in uitvoering met verschillende projecten.

Flanders Logistics

Excelleren in slimme mobiliteit betekent dat de gebruiker een kwaliteitsvol, volledig en kostenefficiënt openbaarvervoersaanbod krijgt. Voor een vlot en veilig verkeer is het essentieel dat ook ICT-mogelijkheden voor trafficmanagement toegepast worden. De reizende Vlaming wordt zo een i-reiziger: een interactieve, intelligente en intermodale reiziger. We willen ook het transportsysteem drastisch verbeteren om de negatieve effecten ervan op ons milieu, onze gezondheid en onze economie aan te pakken, en tegelijkertijd onze logistieke toppositie in West-Europa te verbeteren. We moeten onze infrastructuur (wegen, waterwegen en fietspaden) optimaal benutten en duurzaam maken. De toegang tot onze zeehavens en andere belangrijke logistieke knooppunten moet blijvend verbeterd worden, waarbij vervoer over het water en het spoor zo veel mogelijk gestimuleerd wordt. Daarom moedigt de Vlaamse Regering de samenwerking tussen alle betrokkenen in de transportsector aan met het Flanders Logisticsproject

Flanders Logistics en het belang van de havens in de logistieke ketens

Vlaanderen wil tegen 2020 de beste Europese regio zijn op het vlak van slimme en duurzame logistiek. Die ambitie is een kerndoelstelling van Vlaanderen in Actie, het plan van de Vlaamse Regering om van Vlaanderen een absolute topregio binnen Europa te maken.

Logistiek moet dus een troefkaart zijn voor Vlaanderen. Maar wat is logistiek? De kans is groot dat u aan een vrachtwagen denkt. En u hebt gelijk. Maar dat is slechts een deel van het verhaal, want logistiek is zoveel meer. Een bondige definitie van logistiek luidt: "de juiste dingen, op de juiste tijd, op de juiste plaats, in de juiste hoeveelheden en tegen de juiste kosten". En daar komt heel wat bij kijken: de goederenstroom moet goed georganiseerd worden om te voldoen aan de hoge eisen van de consument, liefst op een milieuvriendelijke manier. Voor minder gaan we niet.

Vlaanderen zal logistiek zijn of niet zijn. Te land (uw vrachtwagen, weet u wel), maar ook te water en in de lucht. Om de logistiek in Vlaanderen in goede banen te leiden, heeft de Vlaamse overheid het strategische project Flanders Logistics ontwikkeld.

Flanders Logistics steunt op vier logistieke pijlers, elk met een eigen klemtoon: Flanders Land Logistics voor wegvervoer, Flanders Inland Shipping Network voor de binnenvaart, Flanders Air Transport Network voor de luchtvaartinitiatieven en Flanders Port Area voor onze vier Vlaamse zeehavens. De samenwerking tussen alle belanghebbenden binnen die vier pijlers moet de toekomst van Vlaanderen op het vlak van logistiek garanderen.

Flanders Logistics werkt rond verschillende thema's. Die thema's hebben onder andere betrekking op het beste gebruik van elke transportmodus, het bundelen van lading, het clusteren van bedrijven en het stimuleren van onderzoek en innovatie. Daarnaast besteedt Flanders Logistics veel aandacht aan de logistieke opleidingen en de logistieke arbeidsmarkt met zijn vele knelpuntberoepen.

De Vlaamse zeehavens spelen een belangrijke rol in Flanders Logistics als economische poorten van Vlaanderen. De zeehavens en de daar gevestigde bedrijven zijn als directe bron van inkomsten en werkgelegenheid voor Vlaanderen van cruciaal belang. Die werkgelegenheid en de toegevoegde waarde mogen we echter niet als definitief verworven beschouwen in een omgeving van uiterst scherpe internationale concurrentie. Uit onderzoek blijkt dat de concurrentie zich niet alleen binnen en tussen havens afspeelt, maar ook steeds meer op het niveau van volledige logistieke stromen en ketens (zogenaamde supply chains). Het succes van een haven hangt tegenwoordig sterk af van de plaats die een haven als schakel kan verwerven in internationale logistieke ketens. We moeten daarbij waakzaam zijn dat onze havens niet alleen doorgeefluiken voor goederen worden. Het is de bedoeling om maximale toegevoegde waarde en werkgelegenheid te koppelen aan de goederenstromen die via onze havens verlopen.

Flanders Port Area als strategische pijler binnen Flanders Logistics

Binnen Flanders Logistics hebben de zeehavens zich georganiseerd in de logistieke pijler Flanders Port Area. Flanders Port Area is een breed netwerk van en voor de volledige Vlaamse havensector. Het netwerk ijvert voor een verankering van onze havens als duurzame knooppunten in logistieke netwerken.

Door overleg en onderzoek binnen de logistieke pijler Flanders Port Area stimuleert de Vlaamse overheid de samenwerking tussen de vier Vlaamse zeehavens: Antwerpen, Gent, Oostende en Zeebrugge.

Voor Flanders Port Area zijn drie strategische thema's gedefinieerd:

1. het maatschappelijk draagvlak voor de Vlaamse havens verstevigen;
2. de Vlaamse havens verankeren in logistieke netwerken;
3. de concurrentiepositie van de Vlaamse havens versterken.

Voor de Vlaamse havens geldt nog al te vaak 'onbekend maakt onbemind'. Heel wat burgers zijn trots op de havens en (er)kennen hun belang. Toch krijgen de havens steeds minder aandacht omdat ze als een vanzelfsprekendheid ervaren worden. Het brede publiek is zich niet voldoende bewust van de functie en het belang van de havens en kent hen vaak overwegend negatieve eigenschappen toe.

Daarom zijn acties nodig, zoals de Vlaamse Havendag, die het maatschappelijk draagvlak van de Vlaamse havens verstevigen.

Die steun voor onze zeehavens maakt een toekomstgericht Vlaams havenbeleid mogelijk, dat kan bijdragen tot de ontwikkeling van Vlaanderen tot Europese topregio. De Vlamingen kunnen op die manier trots zijn op hun unieke positie binnen Europa, met de daarbij horende welvaart.